Kwas hialuronowy - odkrycie na miarę przełomu tysiącleci

Written by Dr Dorota Patkowska, lic. Anna Ruszczyk
Rate this item
(0 votes)

Kwas hialuronowy jako stały „mieszkaniec” naszego organizmu cieszy się ogromnym zainteresowaniem zarówno w dziedzinie kosmetologii, jak i w innych dziedzinach medycznych. Warto bliżej zapoznać się z jego cechami fizykochemicznymi oraz rolą, jaką pełni w organizmie, dzięki której zawdzięczamy mu młody i zdrowy wygląd.

KRÓTKA HISTORIA BADAŃ NAD KWASEM HIALURONOWYM

W 1934 roku dwaj amerykańscy naukowcy Karl Meyer i John Palmers wyizolowali kwas hialuronowy z ciała szklistego oka bydlęcego, przez co nadali mu obecną nazwę, która wywodzi się z greckiego tłumaczenia słowa „szkło” – hyalos. Nazwa ta miała odnosić się do jego szklistego i przejrzystego wyglądu.

Pięćdziesiąt lat później większość odkryć dotyczących kwasu hialuronowego zawdzięcza się Endre Balazs, który po raz pierwszy wykorzystał tę substancję do celów komercyjnych i opatentował jako zamiennik jaj kurzych w procesie piekarniczym.

Przez ostatnie dwadzieścia lat kwas hialuronowy zyskał zastosowanie w leczeniu stawów, pourazowych naprawach tkanek, w chirurgii oka oraz gojeniu ran. Od 1980 roku jest ponadto najszybszą metodą korygowania niedoskonałości ciała stosowaną w medycynie estetycznej [1]. Służy on jako substancja wypełniająca, która może poprawić owal twarzy, przywrócić jędrność skórze oraz zapewnić jej optymalne nawilżenie [2, 3].

W przeszłości pozyskiwano go z grzebienia kogutów, a obecnie jest produktem bakteryjnych hodowli biotechnologicznych [4, 5].

3

Rysunek 1. Karl Meyer w laboratorium. Źródło: http://www.jbc.org/content/277/7/4575.full?ijkey=474697dd36e0092866019b3e84c747429c048da7&keytype2=tf_ipsecsha

NATURA KWASU HIALURONOWEGO

GLIKOZOAMINOGLIKANY(GAG-i) – pochodzenie chemiczne kwasu hialuronowego

Kwas hialuronowy należy do grupy związków zwanej glikozoaminoglikanami (GAG), które są pochodnymi cukrów prostych. Posiadają one długie, nierozgałęzione i ujemnie naładowane łańcuchy polisacharydowe o powtarzających się jednostkach disacharydowych. Jednostki te zbudowane są z kwasu uronowego(D-glukuronowego lub L-iduronowego) i aminoheksozy (N-acetylowana D-glukozamina lub D-galaktozamina). W większości przypadków pomiędzy kwasem uronowym a aminoheksozą występuje wiązanie 1,3-β lub 1,4-β glikozydowe [6, 7, 8]. Liczne grupy siarczanowe oraz grupy karboksylowe kwasów uronowych nadają glikozoaminoglikanom ujemny ładunek. Długość łańcuchów glikozoaminoglikanów jest różna, często zawierają one około 50 jednostek disacharydów [6]. Z wyjątkiem kwasu hialuronowego, który występuje w postaci wolnych łańcuchów polisacharydowych, GAG-i występują jako proteoglikany (PG) zbudowane z rdzeni białkowych połączonych kowalencyjnie z wieloma nierozgałęzionymi łańcuchami polisacharydowymi. Proteoglikany są cząsteczkami zdolnymi do wiązania dużej ilości wody w substancji pozakomórkowej, a ich organizacja przestrzenna i ładunek stwarzają warunki do selektywności dyfuzji cząsteczek.

Ze względu na strukturę glikozoaminoglikany można podzielić na takie grupy jak: 1. kwas hialuronowy, 2. siarczan chondroityny i siarczan dermatanu, 3. siarczan heparanu i heparyna, 4. siarczan keratanu.

4

Rysunek 2. Struktura proteoglikanu. Źródło: Murray R.K., Granner D.K., Mayes P.A., Rodwell V.W., Biochemia Harpera. Wyd. 4. Warszawa:Wydawnictwo Lekarskie PZWL;1998: 840.

GAG-i, wchodzące w skład wielu tkanek organizmu, występują w skórze w postaci związanej lub w postaci wolnych kwasów (głównie jest to kwas hialuronowy i chondroitynosiarkowy). Rozmieszczenie glikozoaminoglikanów w różnych tkankach nie jest jednolite. I tak: kwas hialuronowy występuje w chrząstce, mazi stawowej, skórze, tkance podporowej; siarczan chondroityny w: chrząstce, kości, skórze, tkance podporowej, a siarczan dermatanu w: skórze, naczyniach krwionośnych i sercu; siarczan heparanu rozmieszczony jest w: błonie podstawnej, tętnicy płucnej, a heparyna w: płucu, wątrobie, skórze, ziarnach komórek tucznych; siarczan keratanu z kolei występuje w chrząstce, rogówce, krążku międzykręgowym [9,10].
BUDOWA CHEMICZNA KWASU HIALURONOWEGO

Kwas ten, złożony z wielu setek lub tysięcy podjednostek, naturalny heteropolisacharyd zwierzęcy z rodziny glikozoaminoglikanów nie stanowi bardzo skomplikowanej cząsteczki chemicznej. Jego masa cząsteczkowa może dochodzić do kilku tysięcy kDa [kilodalton: 1 kilodalton = 1000 daltonów; dalton to umowna względna jednostka masy atomowej nienależąca do układu SI, stosowana w chemii do oznaczania względnej masy cząsteczkowej (masy molowej). Jeden dalton równy jest 1/12 masy izotopu atomu węgla C12] [1, 11, 12]. Zbudowany jest on z powtarzających się reszt kwasu glukuronowego i N-acetyloglukozaminy powiązanych wiązaniem 1,3-β glikozydowym, te disacharydowe fragmenty łączą się ze sobą wiązaniem 1,4-β glikozydowym [11].

5

Rysunek 3. Wzór kwasu hialuronowego. Źródło: Bańkowski E. Biochemia. Podręcznik dla studentów uczelni medycznych. Wrocław: Wydawnictwo Medyczne Urban & Partner; 2004:671.

Kwas hialuronowy nie tworzy kowalencyjnych połączeń z białkami ale może z nimi reagować na zasadzie oddziaływań niekowalencyjnych. Przykładem są proteoglikany, gdzie hialuronian wiąże się niekowalencyjnie ze składową białka rdzenia proteoglikanu i z białkiem wiążącym, które stabilizuje połączenie hialuronianu z białkami rdzenia [13].

6

Rysunek 4. Schemat budowy proteoglikanu z wołowej chrząstki nosowej. Część rdzenia białkowego i białko wiążące połączone są z kwasem hialuronowym na zasadzie oddziaływań niekowalencyjnych. Źródło: Murray R.K, Granner D.K, Mayes P.A, Rodwell V.W., Biochemia Harpera. Wyd 4. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL;1998:853.

Kwas hialuronowy wchodzi w swoiste interakcje z kolagenem, elastyną, fibronektyną, lamininą i innymi białkami macierzy. Jest to istotne dla utrzymania właściwej struktury tkanki [5]. Kwas ten jest polimerem liniowym o jednorodnej strukturze i łańcuchu dochodzącym do 2,5 µm. W roztworach wodnych ma postać sztywnej lewoskrętnej helisy stabilizowanej przez mostki wodorowe. Naturalnie występuje on w postaci soli sodowej [1].

UNIKALNOŚC KWASU HIALURONOWEGO WŚRÓD INNYCH GLIKOZOAMINOGLIKANÓW

Kwas hialuronowy to unikatowy glikozoaminoglikan z następujących powodów: posiada on znacznie dłuższy łańcuch polisacharydowy, podczas syntezy nie ulega siarkowaniu ani epimeryzacji, nie jest syntetyzowany w aparacie Golgiego jak inne GAG ale na wewnętrznej powierzchni błony komórkowej oraz nie tworzy wiązania kowalencyjnego z białkiem rdzeniowym, co spowodowało nadanie mu miana ,,honorowego proteoglikanu” [14, 15].

WYSTĘPOWANIE I ROLA W ORGANIZMIE

Kwas hialuronowy jest obecny u organizmów wyższych, jak i u niższych, np. w otoczkach ścian komórkowych bakterii Pasteurella i Streptococcus [1]. Wchodzi on w skład wielu tkanek i płynów ustrojowych. Jego największe ilości znajdują się w skórze, w substancji pozakomórkowej tkanki łącznej, w maziówce stawów, ścianach naczyń, ciele szklistym oka, krążkach miedzykręgowych kręgosłupa oraz w galarecie Whartona otaczającej naczynia pępowinowe. Kwas ten nadaje im odpowiedni poziom nawilżenia oraz smarowania w celu niezaburzonej pracy [3, 4, 6, 11, 16].

W surowicy krwi poziom kwasu hialuronowego waha się od 10 do 100µg/litr i ulega podwyższeniu w takich chorobach jak: marskość wątroby, reumatoidalne zapalenie stawów i sklerodermii. Półokres trwania kwasu wynosi 2,5-5,5 minut, a jego wydalanie zachodzi przez nerki [17].

50% z całkowitej ilości naturalnej formy kwasu hialuronowego, zwanej hialuronianem, zawarte jest w skórze, co stanowi u dorosłego człowieka ok. 15g [3]. Badania rozmieszczenia hialuronianu w zdrowym naskórku i skórze właściwej dały wyniki stwierdzające, iż w naskórku w warstwie kolczystej znajduje się jego największa ilość, a w warstwie podstawnej najmniejsza. Całkowitą nieobecność stwierdzono w warstwie ziarnistej i rogowej naskórka. W skórze właściwej obecny jest w warstwie brodawkowej w mikrofibrylach kolagenu oraz między w włóknami kolagenowymi i sprężystymi warstwy siateczkowej [17].

Wraz z wiekiem synteza kwasu hialuronowego w organizmie staje się powolna, a jego ilość ulega zmniejszeniu, powodując zwiotczenie skóry i pojawienie się zmarszczek [5, 18]. Widoczne zmiany związane są z bardzo istotną cechą tego polisacharydu, jaką jest umiejętność wiązania dużej ilości wody ze środowiska zewnętrznego (1 cząsteczka kwasu hialuronowego wiąże ok. 250 cząsteczek wody; 1 gram kwasu hialuronowego może związać do 6 litrów wody). Główna jego funkcja jaką jest wiązanie wody w macierzy międzykomórkowej, pozwala nadać tkankom sprężystość i plastyczność, a skórze człowieka zdrowy i młody wygląd [1, 4].

Kwas hialuronowy bierze również udział w rozwoju embrionalnym i niestety we wzroście nowotworów [1].

SYNTETYCZNY KWAS HIALURONOWY

Możliwości biotechnologii oraz prosta budowa chemiczna kwasu hialuronowego umożliwia podejmowanie prób jego syntezy, gdyż naturalne źródła, jakimi są tkanki zwierzęce lub produkcja na bazie Streptococcus equi, są niewystarczające. Hialuronian poddaje się również stabilizacji, co zwiększa jego trwałość, a tym samym możliwości zastosowania w medycynie estetycznej. Usieciowany hialuronian wiąże więcej wody, bo aż do 1000 cząsteczek na 1 cząsteczkę kwasu. Lekarze wykorzystują do wstrzyknięcia szeroką gamę preparatów kwasu hialuronowego, które różnią się pochodzeniem, stężeniem i stopniem usieciowania, co ma wpływ na jego zachowanie w tkance. Jeśli zaistnieje potrzeba, to część wstrzykniętego kwasu można usunąć naturalnymi hialuronidazami [1].


7

Rysunek 5. Syntetyczny kwas hialuronowy. Żródło: http://croma.pl/Articles/view/1218.

KWAS HIALURONOWY W PROCESIE STARZENIA SIĘ SKÓRY

Starzenie się jest naturalnym, jak i nieuniknionym procesem, który bywa źródłem frustracji u wielu osób. Obawiamy się pierwszych oznak upływu czasu, które starannie tuszujemy [19]. W przypadku większych zmian z pomocą przychodzi nam chirurgia plastyczna i medycyna estetyczna, które współcześnie cieszą się olbrzymim zainteresowaniem. Postęp sprawił, że tam, gdzie kiedyś był potrzebny zabieg chirurgiczny charakteryzujący się trudnym dla pacjenta okresem pozabiegowym, w tej chwili czas rekonwalescencji przebiega łagodniej, z porównywalnym efektem [20].

W skórze, w wyniku procesu starzenia, następuje szereg zmian. Ulega ona znacznemu osłabieniu w wyniku utraty kolagenu i kwasu hialuronowego, które są podstawowymi składnikami budulcowymi. Dochodzi do jej przesuszenia, powstania delikatnych linii, które stopniowo przeradzają się w głębokie zmarszczki. W procesie starzenia się wolniej zachodzi odnowa tkankowa i proliferacja w warstwie podstawnej naskórka, jak również spada odporność oraz regeneracja wszelkich uszkodzeń [2, 20].

Spadek ilości kwasu hialuronowego prowadzi do zmniejszenia objętości substancji pozakomórkowej i lepkości, zmieniając częstotliwość dyfuzji jonów i makrocząsteczek z krwi do tkanek i odwrotnie. Następuje spadek poziomu odżywienia skóry, a w konsekwencji jej nawilżenia, co prowadzi do powstania zmarszczek. Zmiana metabolizmu powoduje wzrost stężenia kwasu hialuronowego w osoczu krwi, zmniejsza się jego intensywność biosyntezy w fibroblastach i nasila degradacja [5].

ZASTOSOWANIE KWASU HIALURONOWEGO W MEDYCYNIE ESTETYCZNEJ I KOSMETOLOGII

MEDYCYNA ESTETYCZNA

Medycyna estetyczna dąży do zaspokojenia potrzeb swoich pacjentów, którzy chcą wyglądać pięknie i młodo. Obecnie dostępne są metody poprawy własnego wyglądu w zakresie odmładzanie ,,bez skalpela’’, co stanowi olbrzymi krok w kierunku bezpieczniejszych i mało inwazyjnych zabiegów. Współcześnie dużym powodzeniem cieszy się właśnie szerokie zastosowanie kwasu hialuronowego będącego składnikiem wypełniaczy [21].


8

Rusunek 6. Kwas hialuronowy jako esencja młodości. Źródło: http://www.stylistka.pl/kwas-hialuronowy-esencja-mlodosci/


 WYPEŁNIACZE

Wypełniacze na bazie kwasu hialuronowego mają większą zgodność biologiczną niż inne wypełniacze, dlatego rzadko powodują reakcje alergiczne. Istnieje wiele produktów z kwasem hialuronowym, które dodatkowo posiadają składniki przedłużające jego trwałość – stosowane są procesy sieciowania [22, 23]. Utworzone żele zawierają wiązania krzyżowe w łańcuchach kwasu, zwiększając lepkość i odporność na degradacje [24].

KRÓTKA HISTORIA WYPEŁNIACZY

Pierwszym wypełniaczem była parafina, a następnie guma i oczyszczony lateks, które dawały liczne, uboczne efekty, stąd też ich zastosowanie zostało wykluczone [24, 25]. Ponad 100 lat temu rozpoczęto pierwsze próby wypełniania ubytków i zmarszczek za pomocą różnego rodzaju tkanek oraz przeprowadzono transplantację tkanki tłuszczowej z ramienia pacjenta, a następnie wypełnienie nią blizn na twarzy. W latach 80. tłuszcz własny, a później kolagen, zostały zastąpione wypełniaczami na bazie kwasu hialuronowego [26].

PODZIAŁ WYPEŁNIACZY

Głównym kryterium podziału wypełniaczy jest ich okres utrzymywania się w skórze. Wyróżniamy: • wypełniacze trwałe nieulegające biodegradacji o długotrwałych efektach, stosowane rzadziej ze względu na wbudowywanie się w tkankę (niemożliwe usunięcie w razie niepowodzenia), np. Aquamid, Artecoll, GoreTex; • wypełniacze czasowe ulegające biodegradacji o krótkotrwałych, bo ok. 6-18- miesięcznych efektach, np. wypełniacze zawierające kwas hialuronowy, kolagen i własną tkankę tłuszczową: Juvederm, Macrolane, Restylane [26].

ZASTOSOWANIE WYPEŁNIACZY KWASU HIALURONOWEGO

Wypełniacze na bazie kwasu hialuronowego mają szeroki wachlarz zastosowań. Przykładami mogą tu być takie zabiegi, jak: poprawienie konturu ust i ich uwypuklenie, poprawa owalu twarzy, podniesienie i modelowanie policzków, likwidacja i zmniejszenie zmarszczek między brwiami, czoła, wokół oczu, przy uszach, fałdów nosowo-wargowych i zmarszczek marionetkowych, poprawa wyglądu płatków uszu, korekcja nosa i brody, uniesienie brwi, poprawa nawilżenia i sprężystości skóry twarzy, szyi, dekoltu i dłoni, modelowanie i ujędrnianie piersi, powiększanie, ujędrnianie i konturowanie ud, pośladków i łydek, wypełnianie ubytków ciała, kształtowanie mięśni ramion i klatki piersiowej, niwelowanie blizn pourazowych, korekcja narządów płciowych [22, 23].


 9

Rysunek 7. Główne miejsca iniekcji kwasem hialuronowym. Źródło: www.arsmedica.lublin.pl/images/twarz.jpg

Poniżej przedstawione zostały przykładowe zdjęcia przed i po zabiegu wypełnieniem kwasem hialuronowym:


 10

Rysunek 8. Wypełnianie kwasem hialuronowym-zdjęcia przed i po zabiegu. Źródło: www.mediderm.com.pl/zdjecia/zzz.gif

 MEZOTERAPIA

Zabieg mezoterapii z wykorzystaniem kwasu hialuronowego polega na serii zabiegów wstrzykiwania postaci żelowej kwasu w powierzchowną warstwę skóry właściwej, głównie twarzy, szyi i dekoltu. Nakłucia wykonywane są pistoletem do mezoterapii lub ręcznie. Wskazaniem do takiego zabiegu jest zmęczona, szara, przesuszona i pozbawiona jędrności skóra. Mezoterapia jest polecana głównie osobom palącym papierosy, narażonym na częste działanie promieniowania UV, z problemami potrądzikowymi oraz bliznami. Podstawowym zadaniem tego zabiegu jest ujędrnienie, nawodnienie i rewitalizacja skóry w wybranych partiach ciała. Dużym powodzeniem cieszą się zabiegi łączące kwas hialuronowy z gliceryną, z witaminą C bądź ampułki, w których kwas hialuronowy występuje z koktajlem witaminowym lub też z toksyną botulinową. Metodę tę można połączyć z innymi zabiegami, np. mikrodermabrazją, pilingiem kawitacyjnym, chemicznym i ultrasonoforezą. Zabieg mezoterapii stosowany w odmładzaniu skóry wykorzystuje działanie farmakologiczne oraz efekt ogniskowego gojenia się tkanki po mikrona kłuciach [2, 21].

 TECHNOLOGIA NASHA

Na uwagę zasługuje technologia stabilizowanego kwasu hialuronowego NASHATM o długotrwałym efekcie. Jest on podawany w charakterze multiiniekcji. Krople żelu NASHA o bardzo dużej, bo aż 100 bilionów Da, biostymulują i rewitalizują skórę. Dzięki stabilizacji w tej technologii kwas hialuronowy posiada większą odporność na hialuronidazy endogenne, a rozwijanie się przestrzennych molekuł NASHA powoduje, że przy mniejszej ilości kwasu hialuronowego egzogennego jest w nim więcej miejsc wiążących wodę. Dzięki temu w sposób natychmiastowy, jak i długotrwały poprawia się tzw. wolumetria skóry. Stabilizowany kwas pomaga również zachować homeostazę. Doskonałe nawodnienie skóry utrzymujące się od kilku do kilkunastu miesięcy po cyklu zabiegów poprawia metabolizm i parametry immunologiczne. Potwierdzona jest biokompatybilność (brak interakcji między materiałem a tkankami) NASHA, a producent zapewnia ponadto o braku cytotoksyczności, genotoksyczności i nadwrażliwości.

W technologii NASHA wyróżnia się dwa stężenia kwasu hialuronowego w zależności od fotouszkodzeń skóry, jej grubości i faktury oraz od efektu, jaki chce osiągnąć pacjent. Stężenie 20 mg/ml jest stosowane w liftingach skóry grubszej lub fotouszkodzonej, dając widoczne i długotrwałe efekty. Stężenie 12 mg/ml wygładza i polepsza napięcie skóry oraz leczy okolice oczu, ust, szyi i dłoni. 1 ml żelu jest dzielony na ok.100 ukłuć śródskórnych.

Jest to metoda dobrze tolerowana, a objawy charakterystyczne dla iniekcji, czyli rumień, grudki obrzękowe, zasinienie i tkliwość w miejscu iniekcji znikają samoistnie w krótkim czasie. Terapia NASHA stanowi bardzo dobre uzupełnienie dla zabiegu laserami frakcyjnymi oraz ostrzykiwania toksyną botulinową [27, 28].

11Rysunek 9. Wiązanie cząsteczek wody po iniekcji żelem NASHA. Źródło: Szpringer E., Nowe możliwości terapii stabilizowanym kwasem hialuronowym - doświadczenia własne. „Dermatologia Estetyczna” 2009;1:29.


 12

Rysunek 10. Miejsca iniekcji żelu NASHA. Źródło: Szpringer E., Nowe możliwości terapii stabilizowanym kwasem hialuronowym - doświadczenia własne. Dermatologia Estetyczna 2009;1:30.

CZYNNIKI DECYDUJĄCE O POWODZENIU KURACJI

O powodzeniu kuracji decyduje odpowiedni wybór produktu oraz głębokość iniekcji. Aby osiągnąć optymalne rezultaty, można połączyć różne techniki zabiegów, używając różnych preparatów na bazie kwasu hialuronowego. Ze względu na hydrofilność kwasu efekty wygładzenia i ujędrnienia skóry wzrastają po pierwszej iniekcji w ciągu miesiąca i dlatego też należy o tym poinformować pacjenta. Podczas pierwszego zabiegu lepiej więc zaniechać wszelkich nadkorekcji. Po 2-3 tygodniach można zaobserwować najkorzystniejsze wyniki, gdzie oprócz wypełnienia zauważalne jest poprawienie uwodnienia skóry. W tym czasie warto pić dużo płynów – minimum 2l dziennie. Długość efektów zależy od prowadzonego trybu życia (higieny, unikania solarium, palenia tytoniu i picia alkoholu), miejsca ostrzykiwania oraz indywidualnych predyspozycji. Należy unikać wahań temperatury szczególnie w pierwszych 48 godzinach po iniekcji. Średnio efekty utrzymują się od około 9 do 18 miesięcy [2, 21]. Wypełniacze dają natychmiastowe efekty, nie wyłączając pacjenta z codziennego życia. W pierwszych dniach po iniekcji mogą wystąpić jednak łagodne objawy typu rumień, obrzęk, zasinienie, świąd, ból ustępujące jednak już po kilku dniach [26]. Wypełniaczy nie należy stosować w czasie ciąży i karmienia piersią, w zaburzeniach krzepnięcia krwi, w chorobach o podłożu autoimmunologicznym, przy skłonnościach do powstawania blizn przyrosłych, w stanach zapalnych skóry, tj. przy opryszczce i trądziku oraz przy nadwrażliwości na kwas hialuronowy [22].

 KWAS HIALURONOWY W PRODUKTACH KOSMETYCZNYCH

Kwas hialuronowy i hialuronian sodu znalazły zastosowanie w kosmetykach nawilżających, ochronnych i przeciwstarzeniowych oraz w preparatach służących do pielęgnacji oczu, szyi, w maseczkach, tonikach, produktach zapobiegających rozstępom i cellulitowi. Kosmetyki z kwasem hialuronowym są polecane szczególnie zimą, ponieważ nie powodują teleangiektazji, jak to bywa w przypadku stosowania preparatów zawierających wodę.

Duża masa cząsteczkowa kwasu uniemożliwia jego przenikanie w głąb naskórka, znacznie w ten sposób obniżając jego skuteczność, dając jedynie korzyści na powierzchni skóry, gdzie chroni warstwę rogową i tworzy barierę biologiczną. Często wykorzystuje się liposomy, które umożliwiają przeniknięcie hialuronianu, ale nie do poziomu skóry właściwej.

Okluzja utworzona przez hialuronian zmniejsza TEWL (przeznaskórkową utratę wody), nadając gładkość i nawodnienie naskórkowi. Jest on również humektantem, którego zadaniem jest utrzymywanie wilgotności w kosmetyku, czyli zabezpieczenie przed wyschnięciem [3, 5].

KWAS HIALURONOWY W KAPSUŁKACH

Hialuronian jest dostępny w kapsułkach lub tabletkach doustnych, które już od dawna są powszechne na rynku amerykańskim. Stanowi on suplement diety uzupełniający ilość kwasu występującego w typowych produktach żywnościowych pochodzenia zwierzęcego. Nieznane są jeszcze szczegółowe doniesienia dotyczące absorpcji kwasu hialuronowego w organizmie człowieka. Obecne wyniki badania absorpcji hialuronianu do krążenia ogólnego i tkanek po zastosowaniu wysokocząsteczkowego kwasu zawartego w kapsułkach wykazują, że przenika on w niewielkich ilościach do tkanek peryferyjnych, w tym do stawów i skóry [1].

Japończycy dokonali wielkiego przełomu, odkrywając metodę pozyskiwania hialuronianu niskocząsteczkowego, który ma wyższą wchłanialność (patent 2971860). Polimer, który uzyskano w wyniku przemiany enzymatycznej, przenika do jelita cienkiego, a następnie krwioobiegiem trafia do macierzy zewnątrzkomórkowej skóry. W ten sposób zaspokaja wszelkie niedobory. Niskocząsteczkowy kwas może przeniknąć do skóry właściwej i do naskórka zwiększając nawilżenie skóry. Wpływa on także optymalnie na włosy, paznokcie i stawy oraz przekształca substancje toksyczne w substancje łatwiejsze do usunięcia z ludzkiego organizmu [3].

KWAS HIALURONOWY W OKULISTYCE

Kwas hialuronowy jest składnikiem filmu łzowego i dlatego też jest stosowany w płynach do soczewek kontaktowych i kropli do oczu, których składnikiem jest jego sól, zwana hialuronianem sodu. Nawilża on powierzchnię oka, wspomaga regenerację powierzchownych tkanek oka i pełni funkcję ochronną. Posiada on także właściwości antyoksydacyjne. Przykładowymi kroplami do oczu są Hyal-Drop multi do nawilżania i odświeżania oczu w suchości (zespół suchego oka), podrażnieniu i zmęczeniu oraz do soczewek [29].


 13Rysunek 12. Krople Hyal –Drop multi. Źródło: http://apteka.we-dwoje.pl/i/b/179/16819

Kwas hialuronowy ma szerokie zastosowanie w chirurgii oka, zapewniając odpowiednie napięcie gałki ocznej oraz jest podstawowym składnikiem preparatów ochronnych stosowanych w trakcie wszczepiania soczewek wewnątrzgałkowych i w laserowej chirurgii oka [30].

KWAS HIALURONOWY W DERMATOLOGII

W dermatologii kwas hialuronowy jest stosowany jako substancja przeciwzapalna, przyspieszająca cofanie się zmian potrądzikowych, w stabilizacji struktury tkanek, w leczeniu blizn oraz w gojeniu ran. Ma on także zastosowanie w regeneracji nabłonków – stawy i skóra oraz zwiększaniu elastyczności tkanek i zmniejszaniu wysięków, jak i obrzęków [1]. Obecnie są przeprowadzane badania nad opatrunkami biologicznymi na bazie kwasu hialuronowego, które zagoją nawet głęboką ranę w ciągu kilku dni bez szwów i blizn [31].

ROLA KWASU HIALURONOWEGO W PATOGENEZIE CHORÓB I STANÓW PATOLOGICZNYCH SKÓRY

Glikozoaminoglikany biorą udział w zachowaniu homeostazy, a zmiany ich metabolizmu mogą leżeć u podstaw patogenezy takich chorób, jak: schorzenia reumatyczne, choroby wątroby, cukrzyca i zaburzenia endokrynologiczne. Stężenie kwasu hialuronowego i dystrybucję hialuronianów wykorzystuje się jako parametry diagnostyczne wyżej wymienionych chorób. Zwiększone stężenie kwasu w surowicy świadczy m.in. o postępie reumatoidalnego zapalenia stawów lub choroby Gravesa-Basedowa. Zmiany kwasu mogą też wiązać się z obecnością miażdżycy tętnic i restenozą oraz są bardzo przydatne w diagnozie twardziny, łuszczycy i upośledzenia czynności wątroby. Przerzuty nowotworowe mogą podwyższać stężenie hialuronianu w osoczu, który również może stanowić czynnik prognostyczny przeżycia pacjenta. ,,Kwas hialuronowy jest biochemicznym markerem zwłóknienia, marskości i poalkoholowego zapalenia wątroby, a także znakiem powodzenia transplantacji wątroby lub nerek” [5].

PODSUMOWANIE

Zaliczany do glikozoaminoglikanów kwas hialuronowy odgrywa istotną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu ludzkiego organizmu, a jego nieprawidłowe parametry odpowiedzialne są za procesy starzenia się skóry. W dzisiejszych czasach każdy marzy o wyglądzie zbliżonym do ideału i ukryciu upływającego czasu, dlatego też z pomocą przychodzi nam medycyna estetyczna, w której kwas hialuronowy cieszy się ogromną popularnością, jak i efektywnością działania.

BIBLIOGRAFIA: 1. Żurowska K. Kwas hialuronowy -natura, zastosowanie i rola w organizmie. Medycyna estetyczna i Anti-Aging 2009;3:32-36 2. Byra A. Wiecznie młodzi. Beauty forum 2008;22-25 3. Sikora M.Kwas hialuronowy- nowy nutrikosmetyk. Uroda i nauka 2010:28-30 4. Pierzchała E. Nietypowe zastosowanie kwasu hialuronowego w korekcji estetycznej. Dermatologia estetyczna 2008;2:99-101 5. Jurzak M, Włodarska K i in. Kwas hialuronowy- glikozaminoglikan o wielokierunkowym działaniu. Dermatologia estetyczna 2008;4:240-248 6. Bańkowski E. Biochemia. Podręcznik dla studentów studiów licencjackich i magisterskich. Wrocław: Wydawnictwo MedPharm Polska;2006 7. Sawicki W. Histologia. Podręcznik dla studentów. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL;1993 8. Kodman J, Rớhm K. Biochemia. Ilustrowany przewodnik. Wyd 1.Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL;2005 9. Zabel M. (pod red.) Histologia człowieka. Wyd 2. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Wydawnictwo Medyczne Słotwiński Verlag; 2000 10. Zabel M. (pod red.) Histologia. Podręcznik dla studentów medycyny i stomatologii. Wyd 1. Wrocław: Wydawnicwo Medyczne Urban & Partner;2000 11. Bańkowski E. Biochemia. Podręcznik dla studentów uczelni medycznych. Wrocław: Wydawnictwo Medyczne Urban & Partner;2004 12. http://pl.wikipedia.org/wiki/Dalton_(jednostka) 13. Murray R.K, Granner D.K, Mayes P.A, Rodwell V.W. Biochemia Harpera. Wyd 4.Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL;1998 14. Kłyszejko-Stefanowicz L. Cytobiochemia.Biochemia niektórych struktur komórkowych. Wyd 3. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN;2002 15. Glinka R, Góra J. Związki naturalne w kosmetyce. Warszawa: Biblioteka Salonu i Elegancji- Kosmetik international;2000 16. Traczyk W.Z, Trzebski A. (pod red.) Fizjologia człowieka z elementami fizjologii stosowanej i klinicznej. Wyd 3. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL;2007 17. Raszeja-Kotelba B, Neumann E, Bowszyc J. Kwas hialuronowy i skóra. Polish Journal of Cosmetology 2002;1:21-25 18. Molski M. Chemia piękna. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN;2009 19. Oborska A.Walka z zewnętrznymi czynnikami starzenia. Kosmetyka profesjonalna 2008;19:34-36 20. Zbili M. Kuracja odmładzająca skóry twarzy. Technika i plan zabiegów. Medycyna estetyczna i przeciwstarzeniowa 2006;1:17-23 21. Pawełczyk – Pala K. Uwagi na temat wykorzystania kwasu hialuronowego: wskazania i techniki zabiegowe. Dermatologia estetyczna 2006;4:237-238 22. http://www.swiadomepiekno.pl/index.php/o-medycynie-estetycznej/kwas- hialuronowy---gwiazda-wsrod-wypelniaczy 23. Placek W. Wypełniacze. Dermatologia estetyczna 2009;3:262-264 24. Stefanaki C, Katsambas A. Wypełniacze skóry. Co nowego? Dermatologia estetyczna 2002;6:328-263 25. Kasprzak W, Mańkowska A. Fizykoterapia, medycyna uzdrowiskowa i SPA. Wyd 1.Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL;2008 26. Marycz-Langner I. Za i przeciw wypełniaczom. Dermatologia i uroda 2009:9-10 27. Szpringer E. Nowe możliwości terapii stabilizowanym kwasem hialuronowym-doświadczenia własne. Dermatologia estetyczna 2009;1:29-37 28. DeLorenzi C, Weinberg M, i in. Długoterminowa skuteczność i bezpieczeństwo podskórnych iniekcji wielkocząsteczkowego, stabilizowanego żelu na bazie kwasu hialuronowego o pochodzeniu niezwierzęcym w estetycznym modelowaniu konturu twarzy. Dermatologia i kosmetologia 2009;2:32-38 29. http://www.bausch.com.pl/products/hyal/application.htm 30. http://www.arsmedica.pl/Wiadomosci/Wiadomosci/kwas_hialuronowy.html 31. Kopacz A. Kwas hialuronowy-czarodziej nawilżania. Kosmetyka 2008;1:60-61