Student kierunku promocja zdrowia i socjoterapia jako edukator – subiektywna ocena własnych kompetencji zawodowych

Written by Jolanta Twardowska-Rajewska
Rate this item
(0 votes)

Afiliacje: Wyższa Szkoła Zdrowia Urody i Edukacji w Poznaniu; Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

fotolia zdrowie

Dłuższe trwanie życia ludzkiego to nie tylko dłuższy okres starości, lecz również dorosłości oraz wczesnej i średniej dojrzałości, a tym samym – dłuższy czas trwania pracy zawodowej i późniejsze przechodzenie na emeryturę. Aby okresy te w ontogenezie człowieka przebiegały optymalnie, niezbędne jest dysponowanie jak najlepszym zdrowiem. Żyjemy bowiem w trudnych ale jakże ciekawych czasach! Sztuka zdrowego, szczęśliwego życia (tu i teraz) z jego najlepszą jakością (QL) jest konsekwencją całożyciowego uczenia się. Nauka dotyczy takich obszarów jak: promocja zdrowia, profilaktyka prozdrowotna i prewencja (II- i III- rzędowa). Tematyka ta jest niestety ciągle mało popularna i słabo znana w społeczeństwie, zatem wymaga edukacji – konsekwentnej i permanentnej – obejmującej wszystkie pokolenia, realizowanej w różnych środowiskach. I właśnie tymi „edukatorami” w zakresie prozdrowotnego stylu życia są absolwenci kierunku promocja zdrowia i socjoterapia. Oni właśnie są obiektem naszych zainteresowań badawczych [1].

Jak pisze A. Kargulowa, w sposób skrócony – a zatem uproszczony – przeszliśmy od społeczeństwa przemysłowego, charakterystycznego dla zachodniej gospodarki lat 60. i 70. przez społeczeństwo usługowe (lata 80.), społeczeństwo informacyjne (lata 90.) do społeczeństwa sieci – charakterystycznego dla lat 2000+[2]. Stawia to ciągle nowe wyzwania dla kształcenia zawodowego: jak wobec dynamicznie zmieniającego się rynku pracy sprostać zapotrzebowaniom pracodawców, dzięki kształceniu ustawicznego „dokwalifikowywać się” a tym bardziej „przekwalifikowywać”, utrzymując stale pozycję atrakcyjnego oferenta dla pracodawcy. Wymaga to nie tylko indywidualnych właściwości człowieka, ale także wsparcia ze strony profesjonalnego doradztwa, zwanego często zamiennie poradnictwem biograficznym – kariery, realizującego zadanie poradnictwa całożyciowego [2].

Kiedy myślimy u progu pierwszego zatrudnienia o absolwentach studiów, pojmujemy doradztwo jako działanie zorientowane na powiększanie kompetencji, czyli wspomaganie radzącego się człowieka, zmagającego się z problemami poszukiwania pracy, w sytuacji deregulacji i pełnej elastyczności tego rynku (P. Alheit) [2]. Doradca odgrywa tu rolę eksperta lub informatora w trudnym świecie ponowoczesności lub, jak proponuje M. Malewski „najważniejszym zadaniem doradcy będzie , emocjonalna solidarność z ludźmi zmagającymi się z własnym życiem, pokazywanie rozlicznych pułapek, jakie kryją się za rynkowymi wzorami tożsamości i powielanymi przez środki masowego przekazu i instytucje reklamy” [2].

Tak rozumiane poradnictwo należy utożsamiać z poradnictwem biograficznym i poradnictwem kariery. Jakie więc kwestie dominują w takim poradnictwie? Według M. Szumigaja wiążą się one z przeżywaniem dylematów wartości tzn. źródłami problemów są „nie tyle indywidualne doświadczenia jednostki ile jej postawy wobec siebie samej” [2].

W świetle tych rozważań innego znaczenia nabiera pojęcie kariery. Poza tradycyjnym rozumieniem tego pojęcia, utożsamianym z „pionowym awansem zawodowym” , można ją opisać ( D.Super) jako „tęczowy obraz kariery”, a więc równoległy rozwój zachodzący w obszarze życia rodzinnego, aktywności politycznej, obywatelskiej, edukacyjnej i towarzyskiej. Tak pojmowania „kariera” (według Guicharda i Huteau) dotyczy tożsamości człowieka w biegu życia ( de- i rekonstrukcja) [2].

Realia polskiej rzeczywistości w obszarze zatrudnienia absolwentów uczelni wyższych dla kierunków humanistycznych i społecznych są niepokojące: bezrobocie w tej grupie sięga nawet 25%! Zatem grupa poddana naszym badaniom – tj. studenci kierunku pedagogika, specjalności promocja zdrowia i socjoterapia, będą po ukończeniu nauki zmagać się z problemem uzyskania zatrudnienia, w atmosferze totalnego braku poczucia bezpieczeństwa egzystencji. Będą zatem stawiać sobie pytanie, czy dokonali właściwego wyboru studiów jako składowej własnej „tęczowej kariery”. Jak już dzisiaj postrzegają swoją sytuację?

Z drugiej strony charakter pracy, jaką przyjdzie im wykonywać, tzn. edukowanie, wspomaganie człowieka w nabywaniu wiedzy – umiejętności – zachowań – nawyków – kompetencji w zakresie prozdrowotnego stylu życia, w wymiarze jednostkowym (promocja zdrowia) oraz społecznym ( socjoterapia), wymaga z ich strony pomyślnego zrealizowania wielorakich efektów kształcenia w toku odbywanych studiów.    

Aby wspierać, edukować absolwent powinien sam posiadać stabilną, przewidywalną sytuację życiową w rozumieniu warunków „tęczowej kariery”. Niemożliwe jest bowiem oddzielenie własnego bezpieczeństwa egzystencjalnego od profesjonalnego wykonywania zawodu.

I tu wydaje się niezbędnym wyrobienie w człowieku – naszym przyszłym absolwencie – takich cech, jak: umiejętność budowania nadziei i motywacji, sprężystości, koherencji (ang. building hope, motivation, resilience, coherence), potrzeby projektowania własnego życia – przyszłości – samorozwoju – kariery – sukcesu (ang. life design, building future, carrier, self development [3].

Philip Zimbardo, światowej sławy psycholog ze Stanford University, jest autorem przedsięwzięcia Heroic Imagination Project, czyli projektu „Szkoła Bohaterów”, inaczej „Bohaterowie codzienności”, który również będzie realizowany w Polsce (Uniwersytet Warszawski i PWN). Ma on właśnie uczyć dzieci i młodzież budowania nadziei, sprężystości i samorozwoju w trudnej codzienności [4].

Również psycholog Ewa Wojdyłło podkreśla konieczność nauki „sztuki dobrego życia” dla poprawy koherencji, czyli radzenia sobie w trudnych sytuacjach i umiejętności znajdowania optymalnych rozwiązań [5].

A więc poza wiedzą i zawodowymi umiejętnościami nasi absolwenci winni posiąść wyżej wymienione cechy jako kapitał w zapobieganiu zespołowi wypalenia zawodowego i budowania szczęśliwego życia, jak również tzw. silne kompetencje miękkie, tj. dobrą komunikację interpersonalną, umiejętność negocjowania, mediowania i nauczania klienta oraz pracy w interdyscyplinarnym zespole [6, 7].

W przypadku uzyskania zatrudnienia, miejsca (miejscowości) zawodowego działania naszych absolwentów będą różniły się wieloma cechami, m.in. tzw. kapitałem społecznym środowiska [7]. I tutaj ich zdolności, prócz wyżej opisanych, nabyte doświadczenia życiowe, pochodzenie społeczno-kulturowe przyda się do budowania „sieci” wsparcia z wykorzystaniem kapitału społecznego (specyfika „małych ojczyzn”).  

Badania własne

Celem badań było uzyskanie opinii studentów „promocji zdrowia i socjoterapii” (I stopnia) na temat ich oczekiwań związanych z obecnie realizowanymi studiami oraz wyobrażeń odnośnie pracy po ich ukończeniu.

Zatem główny problem badawczy sformułowano następująco: jakie są oczekiwania wobec obecnie odbywanych studiów oraz wyobrażenia odnośnie przyszłego zatrudnienia badanych studentów?

Grupa badawcza (badania wstępne) liczyła 32 osoby (ogółem Og.) i składała się wyłącznie z kobiet będących studentkami.

Spośród badanych 9 osób zamieszkuje w dużym mieście (DM), 13 – w małym mieście (MM), zaś 10 – na wsi (W).

Badania przeprowadzono w związku z zajęciami na WSE UAM w pierwszej połowie semestru zimowego r.a.2013/2014.

Posłużono się metodą sondażu diagnostycznego, techniką wywiadu z wykorzystaniem narzędzia badawczego „kwestionariusz wywiadu”, który poza pytaniami metryczki liczył 15 pytań zamkniętych, jednokrotnego wyboru [8].

Wyniki badań

Pyt. 1. Na pytanie o motywację dla podjęcia studiów na tym kierunku większość badanych, tj. Og. 24/32 osoby (niezależnie od miejsca zamieszkiwania DM 7/9, MM 8/13, W 9/10), stwierdziła, że kierowała się osobistym zainteresowaniem problematyką tej specjalności.         

Pyt. 2. Ankietowani sądzą, że ich zaangażowanie zawodowe będzie najbardziej potrzebne w szkolnictwie (Og. 15/32, najczęstszy wybór DM 5/9) oraz w pomocy społecznej (Og.14/32,

najczęstszy wybór MM 7/13).

Pyt. 3. Po ukończeniu studiów badani chcieliby pracować z dorosłymi (Og.10/32, MM 6/13) i z młodzieżą szkolną ( Og. 9/32, W 6/10).

Pyt. 4. Studenci chcieliby pracować głównie w poradniach pedagogiczno-psychologicznych (Og. 16/32, DM 5/9), rzadziej z rodzinami problemowymi (Og.6/32, MM 4/13) i poradniach zdrowia psychicznego (Og.5/32).

Pyt. 5. Znaczny odsetek studentów po ukończeniu studiów ma nadzieję na zatrudnienie zgodne z kierunkiem studiowania (Og.18/32), zaś rzadziej (Og.7/32) nie ma takiej nadziei.

Pyt. 6. Na pytanie, czy w społeczeństwie zrozumiałe są (według wiedzy badanych) niżej wymienione pojęcia, twierdząco odpowiedziało odnośnie: „promocja zdrowia Pz”- 16/32, „profilaktyka prozdrowotna Pro” – 9/32, „edukacja prozdrowotna Ez” – 7/32. Pojęcie „prewencja Pr” dla badanych było nieznane (0/32).

Pyt. 7. Studenci w swoim środowisku życia obserwują najczęściej w zakresie edukacji prozdrowotnej takie formy działania, jak: programy w mass mediach (12/32), podobnie jak akcje – festyny – koncerty (12/32), najrzadziej zaś projekty (6/32) oraz publikacje tematyczne (2/32).

Pyt. 8. Studenci sądzą, że dla uczynienia pojęć Pz, Pro, Pr, Ez powszechnie zrozumiałymi wśród społeczeństwa, należy prowadzić powszechną edukację obywateli w środowiskach życia – w mass mediach (17/32) oraz edukację szkolną i przedszkolną (15/32).

Pyt. 9. Za kluczowe tematy – problemy w edukacji zdrowotnej – badani uważają zasady zdrowego żywienia (Og.16/32) i rzadziej profilaktykę zachowań ryzykownych (Og. 7/32, przy czym nikt z DM 0/9 nie wybrał tego tematu jako ważny).

Pyt. 10. Studenci za najważniejsze dla swojej przyszłej pracy uważają takie efekty nauczania, jak umiejętności praktyczne (Og. 20/32) oraz kompetencje miękkie (Og. 7/32), przy czym nikt ze studentów W 0/10 nie wybrał tego efektu. Wiedzę, jako najważniejszy efekt kształcenia, najczęściej wybierali studenci mieszkający na wsi (W 5/10).

Pyt. 11. Studenci swą własną komunikację intrapersonalną realizują zazwyczaj w formie rozmyślania (16/32).

Pyt. 12. Sytuacje komunikacyjne interpersonalne, jakie studenci będą wykorzystywać w prowadzeniu edukacji prozdrowotnej, to komunikowanie interpersonalne-publiczne (Og.19/32), rzadziej – interpersonalne-medialne (Og.10/32), najrzadziej wybieranie przez studentów mieszkających na wsi (W1/10).

Pyt. 13. Badani deklarują, że najchętniej będą korzystać w swej pracy edukacyjnej z przekazywania wiedzy w formie aktywnego współzawodnictwa (Og.18/32; najczęściej studenci DM 8/9), rzadziej symboli pojęć (Og.13/32, najrzadziej studenci DM 1/9).

Na pyt. 14 o prezentowane przez pracowników medycznych i nauczycieli niedostatki w realizowaniu edukacji prozdrowotnej, a także na pyt. 15 o znajomość synonimalnych określeń na osoby prowadzącej edukację prozdrowotną w środowisku dzieci i osób dorosłych – odpowiedzi były nieprawidłowe – zróżnicowane i niepowtarzalne, co świadczy o ewidentnym braku wiedzy w tym zakresie.

Omówienie badań własnych

Analizując wybory możliwości w pytaniu 1, zastanawia motywacja podjęcia studiów: „osobiste zainteresowanie problematyką tej specjalności” jako przeważająca, mimo że powszechnie znany jest niski wskaźnik zatrudnienia absolwentów. Nasuwa się pytanie, czy wybór studiów o profilu humanistycznym jest spowodowany brakiem przedmiotów ścisłych, uważanych za trudniejsze, czy też nie ma tu przypadkiem miejsca powszechne w naszej cywilizacji utylitarne, konsumpcyjne podejście (wysokość zarobków)?

Studenci uważają, że najbardziej będą potrzebni jako promotorzy zdrowia i socjoterapeuci w szkolnictwie i w pomocy społecznej, nie zaś w obszarze opieki medycznej (pyt. 2). Jest to wynikiem tradycyjnego rozumienia ról: promotora zdrowia jako edukatora dzieci i młodzieży a socjoterapeuty jako pomagającego ludziom w sytuacjach problemowych, co jest domeną pracy socjalnej. Może też być konsekwencją nieumiejętności współpracy pracowników opieki medycznej w interdyscyplinarnym zespole i paternalistycznego ich podejścia, co zraża partnerów.

Przeważnie absolwenci są zainteresowani działaniem wśród osób dorosłych, rzadziej – młodzieży szkolnej (pyt. 3). Małe zainteresowanie budzi praca z osobami starszymi, niepełnosprawnymi oraz w rodzinach dysfunkcjonalnych, co z pewnością stanowi najtrudniejsze obszary oddziaływań.    

Większość badanych studentów chciałaby w przyszłości pracować w poradniach pedagogiczno-psychologicznych (pyt. 4). Wydaje się, że jest to najbardziej „przewidywalne” – bezpieczne – jak i profesjonalne miejsce dla „świeżego” absolwenta, gdzie pod opieką doświadczonych specjalistów może nabyć praktyczne umiejętności, niezbędne w dalszej już, samodzielnej, pracy.

Fakt, iż większość badanych ma nadzieje na zatrudnienie po ukończeniu studiów, świadczy o prospektywnej przezorności, prawdopodobnie działaniu jako wolontariusz czy stażysta w przyjaznym miejscu, gdzie chciałoby się w przyszłości pracować (pyt. 5).

Pracując jako promotorzy zdrowia i socjoterapeuci, absolwenci będą poruszać się w dziedzinach promocji zdrowia, profilaktyki prozdrowotnej i prewencji (pyt. 6). Zdaniem badanych, pojęcia te są nie wszystkim znane, a nawet zupełnie nieznane – vide prewencja – która jednak należy do obszaru nauk medycznych, nie humanistyczno-społecznych i nakierowana jest na czynniki ryzyka chorób oraz – w przypadku istnienia choroby – na spowolnienie/zatrzymanie jej rozwoju oraz maksymalne usprawnienie. Być może właśnie mass media nie poświęcają takiej edukacji wystarczająco dużo czasu i uwagi.

Studenci podają, iż najczęstszą formą (wedługich obserwacji) oddziaływań edukacyjnych – prozdrowotnych – są programy w mass mediach oraz akcje – festyny – konkursy (pyt. 7). Popularność ich wynika z łatwości i dostępności w porównaniu z projektami i publikacjami tematycznymi (które są trudniejsze, o zacięciu naukowym).

Studenci sądzą, że poprawa zrozumiałości pojęć wymienionych w pytaniu 6 może nastąpić w wyniku intensywniejszej emisji programów edukacyjnych w mass mediach oraz podczas edukacji szkolnej i przedszkolnej (pyt. 8). Wydaje się to oczywiste ze względu na powszechną dostępność telewizji i internetu oraz łatwość wpływu na dzieci i młodzież szkolną w ramach zajęć oświatowych.

Wydaje się zrozumiałe, że studenci za najważniejsze problemy w przyszłej swej pracy wybrali zasady zdrowego żywienia oraz profilaktykę zachowań ryzykownych (pyt. 9). Są to najbardziej medialne i eksploatowane w przestrzeni publicznej tematy w odróżnieniu od mniej popularnych i trudniejszych, tzn. aktywizacji intelektualnej, kultury czasu wolnego i kształtowania relacji interpersonalnych.

Za najbardziej pożądane efekty nauczania podczas studiów badani uznali praktyczne umiejętności (pyt. 10). Grupa studentów mieszkających na wsi wybierała inaczej: za najważniejszy efekt uważała wiedzę, a za nieistotny – kompetencje tzw. miękkie. Zastanawia, czy jest to konsekwencją socjalizacji pierwotnej i wpływów społeczno-kulturowych populacji wiejskiej. Do interpretacji tego wyniku należy podchodzić ostrożnie ze względu na niewielką liczebność grupy (10 osób na 32 wszystkich badanych).

Własną komunikację intrapersonalną studenci realizują w formie rozmyślania, pytań stawianych sobie i udzielanych odpowiedzi oraz porządkowania własnej wiedzy (pyt. 11). Natomiast nie wykorzystują wewnętrznego dialogu, konstruowania różnych scenariuszy oraz rozważania rozmaitych wariantów zachowań. Świadczy to o ostrożnym korzystaniu z metod wykorzystujących kreatywność, innowacyjność, antycypację różnych wariantów przyszłości. Byłoby celowym działaniem takie metody szerzej wprowadzać podczas studiów.

Wśród metod komunikacji interpersonalnej najchętniej wykorzystywane będą przez naszych studentów w ich przyszłej pracy metody komunikowania interpersonalno-publicznego oraz rzadziej interpersonalno-medialnego (pyt. 12) [6, 7]. Ta druga metoda przez 10 studentów mieszkających na wsi została wybrana tylko jeden raz. Może to świadczyć o trudnościach w występowaniu przed masowym widzem, szczególnie w mediach i będzie wymagało szczególnej troski (trening umiejętności) dla poprawy sytuacji.

Badani deklarują, że w swojej przyszłej pracy będą najczęściej korzystać z przekazywania wiedzy metodą aktywnego współzawodnictwa, rzadziej symboli (pyt. 13). Jest to metoda, która dobrze sprawdza się w edukacji, jest atrakcyjna dla uczniów i nauczyciela.  

Wnioski

Studenci obrali kierunek studiów promocja zdrowa i socjoterapia, kierując się osobistym zainteresowaniem problematyką studiów.

Mają zazwyczaj nadzieję na uzyskanie zatrudnienia po ukończeniu studiów.

Sądzą, iż najbardziej będą potrzebni w szkolnictwie i pomocy społecznej.

Najchętniej chcieliby pracować z młodzieżą szkolną w poradniach pedagogiczno-psychologicznych lub też z osobami dorosłymi.

Za kluczowe efekty, których osiągniecie jest najbardziej pożądane w wyniku studiowania, uznali umiejętności praktyczne.

Preferowane metody, obszary i tematy oddziaływania edukacyjnego są dość tradycyjne.

Piśmiennictwo

1. Woynarowska B. Edukacja zdrowotna. Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2007.

2. Kargulowa A. Studia nad kondycją poradnictwa w Polsce. Zmiany w polskim poradnictwie. Edukacja Dorosłych 2010, nr.1, 9-26.

3. De Mezer M, J.Twardowska-Rajewska. Family support in the long term treatment of achondroplasia – hope and optimism. International Conference Building hope and resilience. University of Padova. June 20-22.2013.

4. Zimbardo Ph. Heroic Imagination Project. Charaktery. 2013, 11.

5. Wojdyłło E. Sztuka Dobrego Życia. Charaktery. 2013, 11.

6. Cialdini R.B. Wywieranie wpływu na ludzi. GWP, Gdańsk, 2013.

7. Leary M. Wywieranie wrażenia na innych. O sztuce autoprezentacji. GWP, Gdańsk 2012.

8. Growiec K. Laureatka Nagrody Naukowej Polityki 2013. Prosto z mostu. Polityka nr 44(2931), 29.10-5.11.2013.

8. Pilch T. Zasady badań pedagogicznych. Wyd. Akademickie „Żak”, Warszawa 1998.

 

Wzór ankiety:

SOCJOTERAPIA i PROMOCJA ZDROWIA

1. Jakie motywy kierowały Tobą przy wyborze specjalności ST i PZ na studiach pedagogicznych:

a. przypadek

b. nadzieja na zatrudnienie

c. osobiste zainteresowanie problematyką specjalności

2. Według Ciebie, w jakim obszarze promocji zdrowia Twoje zaangażowanie zawodowe jest/będzie najbardziej potrzebne:

a. szkolnictwa/edukacji

b. pomocy społecznej

c. opieki medycznej

3. Gdzie chciałabyś/chciałbyś pracować po skończeniu studiów:

a. z dziećmi przedszkolnymi

b. z dziećmi szkolnymi

c. z młodzieżą szkolną

d. z dorosłymi

e. osobami dorosłymi

f. osobami niepełnosprawnymi

g. z osobami z rodzin dysfunkcjonalnych

4. Jak sądzisz, gdzie chciałbyś pracować po ukończeniu studiów:

jako socjoterapeuta w:

a. szkolnych i poszkolnych jednostkach integracyjnych,

b. resocjalizacji,

c. rodzinach problemowych,

d. poradniach pedagogiczno-psychologicznych,

e. poradniach zdrowia psychicznego

jako promotor zdrowia w:

f. obszarze edukacji szkolnej

g. obszarze opieki medycznej

h. obszarze pomocy społecznej

i. środowisku lokalnym

j. rodzinie

5. Czy masz nadzieję na uzyskanie takiej właśnie pracy:

a. nie mam nadziei

b. mam nadzieję/obietnicę

c. realne perspektywy (działam jako wolontariusz w ewentualnym przyszłym miejscu pracy)

d. nie wiem – szukam pracy

6. Twoim zdaniem – czy zrozumiałe w społeczeństwie są pojęcia (P P P E) - ewentualnie które:

a. promocja zdrowia

b. profilaktyka prozdrowotna

c. prewencja II-, III-rzędowa

d. edukacja prozdrowotna

                                

7. W swoim środowisku życia, jakie formy działania obserwujesz w zakresie Edukacji Zdrowia – uszereguj wg. największej częstości:

a. projekty

b. akcje – festyny – konkursy

c. programy w mass mediach

d. publikacje tematyczne

8. Co trzeba zrobić Twoim zdaniem, aby pojęcia P P P   nie były „puste” a zrozumiałe i praktyczne – uszereguj wg ważności:

a. powszechna edukacja obywateli w środowisku życia, w mass mediach

b. edukacja szkolna, przedszkolna

c. edukacja w zakładzie pracy

d. edukacja w placówkach opieki medycznej

e. w pomocy społecznej

9. Jakie tematy/problemy uważasz za kluczowe w edukacji zdrowotnej w pracy promotora i edukatora zdrowia - wymień

a. zasady zdrowego żywienia

b. formy aktywności fizycznej

c. aktywność intelektualna

d. kultura czasu wolnego

e. profilaktyka zachowań ryzykownych

f. kształtowanie pożądanych relacji interpersonalnych

10. Jakie efekty nauczania na specjalności ST i PZ uważasz za najważniejsze dla swojej przyszłej pracy – uszereguj według ważności:

a. wiedzę merytoryczną z zakresu socjoterapii i promocji zdrowia

b. umiejętności socjoterapeuty i promotora zdrowia

c. kompetencje miękkie niezbędne w swojej pracy (komunikacja interpersonalna, praca w zespole, zapobieganie wypaleniu zawodowemu)

11. W jakiej formie realizujesz swoją komunikację INTRA – personalną – wybierz trzy najczęstsze formy:

a. rozmyślanie

b. wewnętrzny dialog

c. pytania (stawiane sobie) i odpowiedzi

d. konstruuję różne scenariusze

e. porządkuję własną wiedzę

f. rozważam różne warianty zachowań

12. Które z sytuacji komunikacyjnych interpersonalnych wykorzystujesz/ będziesz wykorzystywać w edukacji zdrowotnej: (więcej niż jedna odpowiedź)

a. komunikowanie interpersonalno-medialne

b. interpersonalno-publiczne

c. interpersonalno-masowe

13. Z jakich form przekazywania informacji EZ korzystasz /będziesz korzystała najchętniej:

a. symbole

b. ikony

c. aktywne współzawodnictwo

14. Jakie, Twoim zadaniem, niedostatki w edukacji zdrowotnej prezentują pracownicy medyczni i nauczyciele – pogrupuj odpowiednio dla obu zawodów:

a. układ „ekspert-laik”

b. powierzchowna wiedza medyczna

c. moralizator

d. to należy do specjalisty medycznego

e. paternalista

f. niedostatek wiedzy z metodyki uczenia się i nauczania

15. W potocznym użyciu spotyka się różne określenia dla osób zajmujących się edukacją zdrowotną. Pogrupuj osobno (dwie grupy) synonimy nazw zawodów dla osób, zajmujących się edukacją zdrowotną wśród dzieci i wśród dorosłych:

a. trener

b. prowadzący edukację zdrowotna

c. realizator

d. szkoleniowiec

e. nauczyciel nauczycieli

f. nauczający o zdrowiu

g. nauczyciel zdrowia

h. ekspert

i. przewodnik - facylitator